Cà phê Robusta và Arabica loại nào ngon hơn?
Câu hỏi “Cà phê Robusta và Arabica loại nào ngon hơn?” vẫn luôn là một chủ đề tranh luận sôi nổi của những người trót đem lòng say mê hương vị cà phê. Đó có thể là sự tò mò của ai đó những ngày đầu tìm hiểu về thức uống này. Cũng có khi là sự đánh giá sâu sắc của một người đã chọn được cho mình hương vị yêu thích. Nhưng cho đến cùng, câu trả lời sẽ không đơn thuần là câu chuyện hơn – kém, mà là quá trình hiểu về nguồn gốc, bản vị riêng và cách mỗi giống cà phê thể hiện mình qua bàn tay khéo léo của nghệ nhân pha chế.
Cà phê Robusta và Arabica loại nào ngon hơn?
1. Sơ lược về cà phê Robusta và Arabica
Robusta (Coffea Canephora) hay còn gọi là cà phê Vối, có nguồn gốc từ vùng Trung và Tây Phi với sản lượng tiêu thụ khoảng 40% trên toàn thế giới. Giống cà phê này phát triển tốt ở độ cao dưới 800 m, trong điều kiện nóng ẩm và lượng mưa dao động khoảng 1.800-2.500 mm/năm. Những yêu cầu này tương thích với điều kiện tự nhiên tại khu vực Tây Nguyên Việt Nam, giúp nơi đây trở thành vùng sản xuất cà phê Robusta lớn nhất cả nước, góp phần đưa Việt Nam trở thành quốc gia xuất khẩu cà phê Robusta lớn nhất toàn cầu.
Cà phê Robusta hay còn gọi là Cà phê Vối
Arabica (Coffea Arabica) hay được gọi với tên khác là cà phê Chè, được ghi nhận xuất hiện từ rất sớm (khoảng thế kỷ thứ IX) tại vùng cao nguyên Ethiopia, sau đó lan rộng sang Trung và Nam Mỹ. Đây là loại cà phê được đánh giá cao nhất về chất lượng và hiện đang chiếm khoảng 60% lượng tiêu thụ toàn cầu. Arabica phát triển tốt ở độ cao từ 1.000-2.000 m so với mực nước biển, nơi khí hậu mát mẻ và biên độ nhiệt ngày – đêm rõ rệt.
Cà phê Arabica còn có tên gọi khác là Cà phê Chè
2. Những đặc tính riêng biệt của cà phê Robusta và Arabica
Với những yêu cầu khác biệt về điều kiện sinh trưởng, cả hai giống cà phê này đều mang theo dấu ấn riêng của thổ nhưỡng và khí hậu nơi chúng lớn lên.
2.1. Điều kiện vùng trồng
- Arabica đòi hỏi độ cao tiêu chuẩn từ 1000 m, cùng với nền nhiệt trong khoảng 15-24 độ C để đảm bảo quá trình tích lũy hương vị. Ngoài ra Arabica cũng yêu cầu lượng mưa ổn định và biên độ nhiệt ngày đêm lớn. Dù điều kiện trồng tương đối khắt khe, sản lượng thu hoạch cho mỗi vụ mùa chỉ khoảng 1-5 kg hạt/cây và thời gian từ khi gieo trồng đến khi ra hoa thành quả của Arabica cũng mất đến 4 năm.
- Robusta thì có phần “dễ tính” hơn. Không chỉ có khả năng chống chọi với sâu bệnh tốt hơn Arabica, Robusta không yêu cầu cao về địa hình và khí hậu. Cụ thể, loại cà phê này có thể phát triển tốt ở độ cao chỉ từ 500 m, khí hậu nóng ẩm và sản lượng mỗi lần thu hoạch cũng cao gần gấp đôi so với Arabica.
2.2. Đặc điểm tự nhiên
- Khi quan sát, chúng ta sẽ thấy hạt cà phê Arabica có hình dáng thuôn dài, rãnh giữa gợn sóng. Đồng thời, giống Arabica sở hữu hàm lượng cafein thấp, dao động khoảng 1-2%. Điều này giúp cho những tách cà phê Arabica dễ dàng được thị trường đón nhận hơn so với Robusta.
- Trong khi đó, hạt cà phê Robusta thường có hình dạng tròn đầy, rãnh giữa thẳng tạo cảm giác hạt cứng cáp hơn. Hàm lượng cafein của Robusta cũng cao hơn, từ 2-4%, gấp đôi so với Arabica. Đối với cây cà phê, cafein có chức năng như một loại thuốc bảo vệ tự nhiên. Do đó, việc sở hữu hàm lượng cafein cao như vậy đã giúp giống Robusta có khả năng chống chịu sâu bệnh tốt hơn.
2.3. Hương vị
- Arabica thường thể hiện nốt chua sáng, kết hợp cùng tầng hương hoa quả nhẹ nhàng. Khi uống chúng ta rất dễ nhận thấy vị chua trong trẻo của trái cây lan tỏa trong khoang miệng, đôi lúc phảng phất vị trà thảo mộc và kết thúc với vị ngọt kéo dài của mật ong hoặc trái cây chín.
- Ngược lại, với hàm lượng cafein khá cao, Robusta thường mang đến ấn tượng về một tách cà phê có vị đắng đậm đà, body dày hòa quyện cùng hương thơm béo nhẹ của đậu hạt rang, kết thúc bằng vị ngọt tinh tế của cacao hoặc socola đen.
Những đặc tính riêng biệt của cà phê Robusta và Arabica
3. Arabica và Robusta dưới góc nhìn văn hóa uống cà phê
Arabica và Robusta đều có chỗ đứng riêng, khi được đặt đúng trong bối cảnh thưởng thức phù hợp.
Trong văn hóa thưởng thức cà phê, Arabica và Robusta không đứng ở hai thái cực đối lập mà giống như hai ngôn ngữ khác nhau để diễn đạt cùng một nhu cầu: trải nghiệm và tỉnh thức. Do đó cái ngon của mỗi loại cà phê không nhằm hạ thấp loại còn lại mà phụ thuộc vào gu thưởng thức của mỗi người.
Với Arabica, trải nghiệm thường bắt đầu bằng sự gợi mở. Những hạt cà phê được trồng ở độ cao 1.400-1.800 m, khí hậu mát và quá trình chín chậm cho phép các hợp chất hương phát triển đầy đủ. Khi được rang ở mức sáng đến trung bình, kết hợp với các phương pháp pha pour-over hay espresso, Arabica mở ra một phổ hương rõ ràng: hương hoa trắng thoảng nhẹ, nốt trái cây chín mọng, tính axit sáng gợi cảm giác tươi mới và đọng lại một hậu vị ngọt ngào như socola. Đây là thứ cà phê mời người uống thong thả tận hưởng, chú ý đến từng thay đổi nhỏ trong hương và vị khi tách cà phê chuyển dần từ lúc còn nóng, tỏa khói nghi ngút, sau đó nguội dần.
Arabica thường bắt đầu trải nghiệm bằng sự gợi mở
Ngược lại, Robusta gắn liền với những phin cà phê buổi sớm, thường là sự lựa chọn để bắt đầu một ngày mới tràn đầy năng lượng. Thế nhưng giá trị của hạt cà phê Robusta không chỉ dừng lại như một chất kích thích cho hệ thần kinh, mà còn có thể mang đến một trải nghiệm mới lạ hơn ở góc độ hương vị. Robusta khi được canh tác nghiêm túc và chế biến lên men có kiểm soát cũng thể hiện được phẩm chất rất đẹp. Đó là một thức uống có body dày dặn, mang lại ấn tượng vị giác mạnh mẽ với trọng tâm là vị đắng dễ chịu đi kèm hậu vị ngọt kéo dài. Song khi chậm lại một chút, người ta có thể cảm nhận được độ béo cùng chút ngọt bùi của cacao, các loại đậu hoặc hạt rang.
Thêm nữa, đối với các sản phẩm thuộc dòng Robusta đặc sản (Fine Robusta), đâu đó còn phảng phất vị chua rất nhẹ của quả chín hoặc trái cây sấy. Tất cả hương vị này hòa quyện cùng nhau tạo cảm giác tròn đầy nơi vòm miệng. Trong những ly espresso blend, nơi mà người uống mong muốn tìm kiếm một nốt chua tươi sáng lạ miệng của Arabica nhưng vẫn lưu luyến cái đậm đắng quen thuộc của thứ cà phê truyền thống, Robusta thể hiện tốt vai trò như một cầu nối giúp trải nghiệm vị giác được liền mạch, liên tục.
Có một điều thú vị mà không phải ai cũng biết, đó là cách pha và mức độ rang có thể thay đổi hoàn toàn câu chuyện hương vị. Khi cà phê Arabica được rang đậm màu hơn một chút, từ mức sáng sang trung bình, vị chua sẽ giảm đi, bớt sắc hơn, đồng thời độ ngọt của đường nâu hoặc caramel sẽ thể hiện rõ nét hơn cùng một body đầy đặn. Tương tự, khi Robusta được rang có kiểm soát tốt, ở mức trung bình thay vì cấp độ tối màu như thông thường, hương vị có thể trở nên cân bằng, dễ chịu hơn và bộc lộ những nốt hương thú vị mà trước đây thường bị phớt lờ hoặc che lấp bởi vị đắng “quá lửa”.
Chính vì vậy, văn hóa uống cà phê hiện đại không còn đặt câu hỏi cà phê Robusta và Arabica loại nào ngon hơn, mà là hương vị của mỗi giống được thể hiện như thế nào trong tách cà phê sau cùng. Ở góc nhìn này, lựa chọn Arabica hay Robusta thực chất là thể hiện cách người uống định hình trải nghiệm mình mong muốn.
Lựa chọn Arabica hay Robusta thể hiện cách người uống định hình trải nghiệm
4. Chọn cà phê như thế nào để phù hợp với gu thưởng thức?
Như vậy, gu cà phê suy cho cùng, là sự phản chiếu của cá tính.
- Arabica phù hợp với những ai tìm kiếm cảm giác nhẹ nhàng, thanh tao, nơi vị đắng được trung hòa bởi độ chua dịu dàng của trái cây, thoáng nhẹ hương hoa cỏ và hậu vị ngọt tinh tế.
- Robusta là chân ái cho những ai yêu độ đắng sâu, nồng đượm hương hạt rang và cảm giác thức tỉnh trong từng ngụm cà phê.
- Với những ai yêu thích sự trong trẻo của Arabica nhưng vẫn vương vấn cái đậm đà của Robusta, Blend Coffee là một lựa chọn đủ để bạn hài lòng. Mỗi dòng Blend sẽ được phối trộn theo những tỉ lệ khác nhau để đáp ứng được số đông nhu cầu thưởng thức.
Khi cà phê Robusta và Arabica được nhìn nhận một cách công bằng dựa trên giá trị hương vị nguyên bản, chúng không cạnh tranh, mà bổ sung cho nhau như hai mảng màu trong cùng một bức tranh vị giác. Mong là bài viết này đã giải đáp được thắc mắc của bạn cho câu hỏi “Cà phê Robusta và Arabica loại nào ngon hơn?”. Còn gu cà phê của bạn thì như thế nào, bình luận cho 91Lab cùng biết với nhé!
